Američki Abramsi se vraćaju u Litvaniju

Američki tenkovi Abrams se krajem oktobra vraćaju u Litvaniju kao deo nove rotacije američkog kontingenta, jačine dva bataljona, potvrdio je litvanski ministar odbrane Robertas Kaunas. Razmeštanje ovih snaga vraća američke oklopne jedinice nakon višemesečnog odsustva iz Litvanije i ojačava sposobnosti NATO za izvođenje borbenih dejstava u zoni u blizini Belorusiji i Kalinjingrad, kao i strateški kritičnog Suvalksi koridora u Poljskoj, koji se nalazi na najkraćem putu između Belorusije i ruske Kalinjingradske oblasti na poljskoj strani granice.

U rotaciji će se naći oklopni bataljon naoružan tenkovima Abrams i inžinjerijski bataljon, a rotacija će trajati devet meseci, čime će biti obnovljeno američko vojno prisustvo u Litvaniji koje je pre toga održavano u kontinuitetu od 2020. godine. Američki kontingent je prethodno napustio Litvaniju tokom leta, bez slanja zamene.

Važnost Litvanije za NATO uglavnom proizilazi iz samog geografskog položaja zemlje. Na jugoistoku se graniči sa Belorusijom, na jugozapadu as ruskom kalinjingradskom oblašću; između Belorusije i Kalinjingradske oblasti se proteže litvansko-poljska državna granica, generalno poznata kao Suvalksi prevlaka, ili Suvalksi koridor, konekcija Baltičkih država sa ostatkom teritorije NATO saveza u Evropi.

Ovo dovođenje američkog kontingenta u Litvaniju ne znači da je kontingent dobio konkretan zadatak odbrane koridora.

Prethodne rotacije američkog kontingenta bile su smeštene kod grada Pabrade, u blizini granice sa Belorusijom, gde je Litvanija izgradila bazu sposobnu da smesti dva bataljona američkih oružanih snaga, kao i kapacitete za održavanje tenkova Abrams, borbenih vozila pešadije Stryker i samohodnih haubica Paladin.

Litvanija i SAD razvijaju dvadesetogodišnji plan za bazu Pabrade, dok su litvanske investicije u infrastrukturu potrebnu za američke oružane snage premašile cifru od 200 miliona dolara. Iako se Pabrade ne nalazi na koridoru, a Vlada nije potvrdila da će ova dva bataljona biti smeštena tamo, ova infrastruktura pokazuje Litvaniju koja izgrađuje infrastrukturu za duži boravak američkih snaga. Za jedinice naoružane tenkovima Abrams, ova infrastruktura je od krucijalne važnosti, s obzirom na to da oklopne snage ne zavise samo od vatrene moći i oklopne zaštite, već i od goriva, održavanja, municije, inžinjerijske podrške i sposobnosti da se kreću po putevima i mostovima sposobnih da izdrže kretanje teških oklopnih sredstava.

Inžinjerijski bataljon koji stiže zajedno sa oklopnim može biti od gotovo istog značaja kao i bataljon naoružan tenkovima. Iz Kaunasa govore da će jedinica doprineti litvanskim snagama ojačavanjem državne granice, a njihov dolazak se poklapa sa širim litvanskim naporima na obezbeđivanju pokretljivosti vojnih jedinica, izgradnju prepreka i infrastrukture za teže formacije.

Inžinjerija kao rod vojske je od krucijalnog značaja za obezbeđivanje kretanja sopstvenih snaga po neprohodnom terenu i podržavanju kretanja tokom izvođenja borbenih dejstava.

To nije prva oklopna jedinica na teritoriji Litvanije. Naime, nemački Bundesver je 22. maja 2025. godine trajno stacionirala 45. oklopnu brigadu u Viljnusu. Brigada je naoružana sa 44 tenkova  Leopard 2A8 i oni su svi u sastavu 203. tenkovskog bataljona (nemački tenkovski bataljon broji 44 tenkova). Pored tenkova, u sastavu brigade se nalazi i 44 borbenih vozila pešadije Puma (122. mehanizovani bataljon).

Očekuje se da Litvanija do 2030. godine nabavi i sopstvene tenkove, pošto je 2024. godine potpisala ugovor o nabavci 44 tenkova Leopard 2A8. Prema odredbama ugovora, 41 od naručenih 44 tenkova biće sklopljeno u fabrikama u Litvaniji. Svi ovi tenkovi će po izvršenoj isporuci biti uvršteni u sastav novoformiranog Husarskog tenkovskog bataljona „Kralj Mindaugas“.